هر آنچه در ادامه مطالعه خواهید کرد:

انواع تابلوهای برق

ﺗﺎﺑﻠﻮهای برق مجموعه تجهیزتی است ﻛﻪ جهت ﻛﻨﺘﺮل و توزیع اﻧﺮژی اﻟﻜﺘریکی ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار ﻣی ﮔیرد و عبارت است از فضایی که تجهیزات برقی در آن نصب می گردند.  در این مقاله قصد داریم شما را با انواع تابلوهای برق بیشتر آشنا کنیم.

1- تابلو برق دیواری

تابلوهای برقی که به دیوار نصب و مهار گردد و داخل آن تجهیزات و مدارات الکتریکی قرار گیرد را تابلو برق دیواری میگویند.

تابلو برق دیواری جهت نصب در حالت کلی شامل دو مدل توکار و روکار میباشد.

تابلو برق دیواری روکار

ین نوع تابلو برق بر روی دیوار نصب گریده و همانطور که از نام آن پیداست  بر روی سطح دیوار نصب می شود . این تابلو ها را راحتر می توان جابجا و یا انتقال داد و هنگام جابجایی یا گسترش شبکه، خسارات فیزیکی و خرابکاری یا بنایی برای پروژه ایجاد نمیکند.  تنها عیب  تابلو برق دیواری بیرون زدن از سطح دیوار و یا مساحت سطح اشغال شده توسط آن می باشد .

تابلو برق توکار

تابلو برق دیواری توکار  در داخل  دیوار و یا عمق دیوار جاسازی می شود . عمق این تابلو ها باید متناسب با عمق یا قطر دیوار باشد. البته باید دو مقوله عمق دیوار و همچنین ارتفاع یا عمق تجهیزات داخل تابلو برق ، همزمان باید بررسی شوند که هم این نوع تابلو برق در داخل عمق دیوار قرار گیرد و همچنین هنگام بستن درب آن ، تجهیزات نصب شده در داخل تابلو به درب تابلو برخورد نداشته باشند.

2- تابلو برق ایستاده کشویی

تابلو برق کشویی نوعی تابلو برق دسته بندی شده با توجه به ساختار و شکل ظاهری تابلو برق میباشد که برای کنترل، توزیع، تولید و انتقال قدرت برق برای سیستم هایی با ولتاژ کاری کمتر از 660 ولت مورد استفاده قرار می گیرد. این نوع تابلوهای برق معمولا در شرکت ها، هتل ها و ساختمان های بلند که سیستم های توزیع ولتاژ پایین جریان برق وجود دارد کاربرد دارند.

این نوع تابلو به دلیل ساختار و شکل ظاهری  که دارد نیاز به فضای کمتری داشته و همینطور سرویس نگهداری و تعمیرات آن راحت بوده و امنیت بالایی نیز دارد.

انواع تابلو برق کشویی

تابلو برق کشویی در مکان هایی که فضای کافی برای نصب تابلو برق وجود ندارد استفاده میشود. این نوع تابلو برق خود داراری انواع مختلفی میباشد:

1- تابلو کشویی کنترل موتور

تابلو برق کنترل موتور جهت کنترل موتورها از نوع تابلو برق های مدولار برای تغذیه تابلو MMC ساخته و به عنوان تابلوی توزیع برق قابلیت تغذیه تعدادی تابلو MMC را دارد. کلیدهای به کار رفته در تابلو برق کشویی کنترل موتور نوع هوایی و در پست اصلی جریان برق مورد استفاده قرار میگیرند. در این نوع تابلو برق کشویی هر مدول در کشوی متحرکی قرار می گیرد.

2- تابلو برق ما‍‍ژولار

تابلو برق ماژولار نوعی دیگر از تابلو برق کشویی ایستاده است که هر فیدر به وسیله صفحه فلزی جدا و از پشت و جلو به سرکابل دسترسی دارد. در دسترسی از پشت، تابلو برق از درب پشت و در دسترسی از جلو تابلو برق به وسیله درب کناری درب اصلی تابلو قابل دسترسی میباشد.

3- تابلو برق کنترل موتوری mcc  از نوع کشویی

در تابلوهای برق مرکز کنترل هر کشو یک فیدر محسوب می گردد که در صورت بروز مشکل در هر یک از کشوها، امکان تعویض راحت و سریع کشو وجود دارد.

ساختار داخلی در تابلو برق مرکز کنترل از یک کلید تغذیه ورودی اصلی، سلول های دارای کشوهای زیر شاخه، شینه کشی، سلول ها و ترمینال های خروجی تشکیل گردیده. در تابلوها ی برق کنترل موتور تمامی سلول ها توسط کوپلینگ به یکدیگر مرتبط می گردند.تابلو برق مرکز کنترل معمولا در صنعت کاربرد فراوانی دارد

هر تابلو برق مرکز کنترل موتور شامل چندین کشو به صورت عمودی است که هر کشو دارای مدار قدرت و فرمان می باشد و جهت کنترل فقط یک موتور استفاده می شود. جهت تغذیه بخش قدرت مدار، در انتهای هر کشو یک کانکتور سه فاز ورودی در سمت چپ و یک کانکتور سه فاز خروجی در سمت راست قرار داده شده.

هنگامی که هر کشو در طبقه مشخص مربوط به خود قرار داده می شود ارتباط بین ورودی و خروجی فیدر از طریق مدار داخل کشو صورت میگیرد. علاوه بر قسمت قدرت مدار، قسمت فرمانی مدار نیز توسط کانکتورها که شامل چندین ردیف و ستون است با سوکت بسته می گردد.
یکی از دلایل استفاده از سلول های کشویی این است که در صورت بروز خطا و مشکل در هر یک از تجهیزات داخل کشو، بلافاصله سیگنال خطا و یا سیگنال خاموشی  تعریف شده روی کشوها عمل نموده و اپراتور در سریعترین زمان ممکن می تواند آن کشو یا مدار را از سلول خارج کرده و کشوی جایگزین را در تابلو قرار دهد.

بدین وسیله تا حد زیادی کار تعمیر و نگهداری سریع انجام می شود و در زمان مناسب می توان کشوی معیوب را بررسی و مشکلات آن را رفع نمود.

تابلو برق مرکز کنترل موتور از سه قسمت اصلی تشکیل می شود :

بخش اول

در بخش اول تابلو برق مرکز کنترل، سلول ورودی قرار دارد که شامل کلید اصلی یا کلید مادر ورودی بوده ؛ این کلید می تواند از نوع کلید اتوماتیک کمپکت و یا کلید هوایی باشد، علاوه بر این کلیدها یک سری از تجهیزات هشدار دهنده، نمایش دهنده و کنترل کننده نیز در این سلول قرار دارند.

بخش دوم

این بخش از تابلو برق مرکز کنترل را می توان بخش باسبار قدرت دانست که بعد از خروجی کلید اصلی از تمامی سلول ها عبور نموده و هر سلول توسط شینه ها و کابل های ارتباطی از این باسبار تغذیه می نمایند.

بخش سوم

در این بخش از تابلو برق مرکز کنترل سلول ها شامل کشوهای تغذیه موتور قرار دارد که در آنها کشوها معرف یک فیدر مدار میباشند.

مشخصات فنی تابلو برق کنترل موتور MCC

• ولتاژ نامی: 230 ولت تکفاز و 380 الی 660 ولت سه فاز متناوب و 600 ولت
• فرکانس: 40 تا 60 هرتز
• جریان نامی: تا 4000 آمپر
• قابلیت تحمل جریان اتصال کوتاه در یک ثانیه: تا 100 کیلو آمپر
• دارای استاندارد IEC439
• درجه حفاظت (طبق استاندارد IEC529): از IP40 تا IP54

برای اینکه یک موتور در خط تولید به صورت منظم و درست کار کند نیاز است که به طور یکنواخت کنترل و محافظت گردد. این عمل توسط مرکز کنترل موتور صورت میگیرد. تابلو برق مرکز کنترل موتور MCC به مجموعه ی کاملی از موتورها و تجهیزات کنترلی متصل بوده و بصورت بسیار وسیع در صنعت در حال استفاده میباشد.

مرکز کنترل موتورهای معمولی از اجزای الکترومکانیکی تشکیل گردیده و بیشتر ساختارشان سخت افزاری می باشد. مراکز کنترل موتور بخش مهمی از صنایع را تشکیل داده.

به گونه ای که حتی در کشورهای صنعتی بیش از نیمی از سیستم ها بصورت مکاترونیکی کنترل می شوند.

با توسعه فناوری، دانش و تکنولوژی شاهد این هستیم که واحدهای مرکز کنترل موتور با استفاده از هماهنگ نمودن سخت افزارها و نرم افزارها بصورت هوشمند و خودکار قادر به کنترل و حفاظت بخش های وسیعی از صنایع میباشند. همچنین، امکان ارتباط چندین واحد کنترل و حفاظت از طریق اشتراک گذاری اطلاعات وجود دارد.

انواع تابلوهای برق مرکز کنترل موتور (MCC)

تابلوهای برق مرکز کنترل موتور (MCC)را از نظر ساختار، عملکرد و فناوری های بکار رفته در آن می توان به دو نوع مرکز کنترل موتور سنتی (CMCC) و مرکز کنترل هوشمند (IMCC) تقسیم نمود.

مرکز کنترل موتور سنتی ( CMCC)

نوع سنتی مراکز کنترل موتور (CMCC) توانایی تشخیص شروع و پایان حرکات ساده موتور را داشته. و از دلایل مهم استفاده از مراکز کنترل موتور سنتی می توان به قابلیت تعمیر و نگهداری سیستم، ضریب بالای اطمینان و عملکرد مناسب اشاره نمود.

از این مراکز در صنایع مختلفی همچون پتروشیمی، کاغذ سازی، مصالح ساختمانی، مواد غذایی، نساجی و غیره به صورت گسترده استفاده می شود.

نکات مهم در خصوص مراکز کنترل موتور سنتی

• عدم امکان گسترش سیستم
• زیاد بودن کابل های ارتباطی و دشوار بودن عیب یابی
• نیاز به کابینه جهت اجرای دستورات کنترلی (DCS)
• زیاد بودن حجم کاری جهت نصب و راه اندازی به دلیل بالا بودن تعداد کابلهای ارتباطی
• احتمال حادثه بیشتر؛ هرچه حجم سیم کشی بیشتر باشد نقاط شکست و آسیب نیز بیشتر می شود.
• عملکرد ضعیف تر نسبت به سیستم هوشمند و تعمیر و نگهداری سخت تر تجهیزات
• بالا بودن تعداد قطعات یدکی مورد نیاز در سیستم

مرکز کنترل موتور هوشمند (IMCC)

مرکز کنترل موتور هوشمند (IMCC) نوع پیشرفته تر و دقیق تری از انواع مراکز کنترل میباشد که می توانند طیف گسترده ای از مشخصات انواع موتورها از قبیل سروو موتورها را تشخیص بدهند تا کار کنترل و حفاظت را انجام دهند.

خصوصیات مرکز کنترل موتور هوشمند

•  عیب یابی آسان به دلیل کمتر بودن خطوط تماس
• اجرای دستورات کنترلی بدون نیاز به کابینه
• عدم تداخل خطوط انتقال
• توانایی کنترل حداکثر 100 موتور توسط  هر یک از خطوط انتقال
• راه اندازی و نصب آسان تر و کوتاه بودن چرخه راه اندازی
• به حداقل رساندن زمان تعمیرات به دلیل امکان مدیریت اطلاعات تجهیزات
• امکان گسترش سیستم
• مقرون به صرفه بودن به دلیل استفاده کمتر از قطعات یدکی

 انواع تابلو برق صنعتی از نظر عملکرد

تابلوهای برق صنعتی بسته به نوع کاربرد و سطح کنترل مورد نیاز، در چند گروه اصلی دسته‌بندی می‌شوند. این دسته‌ها کمک می‌کنند تا تجهیزات به‌صورت دقیق مدیریت شده و مصرف انرژی و ایمنی سیستم در بهترین سطح خود قرار گیرد.

1. تابلو برق کنترلی

تابلوهای کنترلی وظیفه هدایت و نظارت بر عملکرد تجهیزات را بر عهده دارند. در این تابلوها معمولاً از قطعاتی مانند رله، کنتاکتور، کلیدهای حفاظتی و نشانگرهای وضعیت استفاده می‌شود. این نوع تابلو برای فرآیندهایی مناسب است که نیاز به کنترل لحظه‌ای، مدیریت روشن‌سازی موتور‌ها یا ایجاد توالی عملکرد دارند.

ویژگی مهم این تابلوها پایش لحظه ای پارامترهای مختلف تجهیزات و پاسخ دهی سریع برای کاربردهای مختلف صنعتی است.

2. تابلو برق قابل برنامه‌ریزی (PLC)

در تابلوهای قابل برنامه‌ریزی، مغز اصلی سیستم یک کنترلر منطقی قابل برنامه‌ریزی (PLC) است. این تابلوها برای خطوط تولید خودکار یا فرآیندهای پیچیده صنعتی استفاده می‌شوند. برنامه‌نویسی PLC اجازه می‌دهد که کاربر منطق کنترل، زمان‌بندی، نوع واکنش به خطا و حتی ارتباط با سیستم‌های هوشمند را تعیین کند.

مزیت اصلی این تابلوها قابلیت تغییر برنامه بدون نیاز به تغییر سخت‌افزاری است که آن‌ها را برای صنایع مدرن و پروژه‌های توسعه‌پذیر ایده‌آل می‌کند.

3. تابلو برق خازنی

تابلوهای خازنی با هدف اصلاح ضریب توان (Power Factor) در شبکه برق استفاده می‌شوند. این تابلوها با اضافه کردن ظرفیت خازنی به مدار، میزان توان راکتیو را کاهش می‌دهند و در نتیجه مصرف انرژی، هزینه‌های برق و فشار روی تجهیزات کمتر می‌شود.

این نوع تابلو برای کارخانه‌ها، مراکز تجاری بزرگ و جاهایی که بارهای الکتریکی سنگین دارند ضروری است و به افزایش عمر تجهیزات الکتریکی کمک می‌کند.

 نقش تابلو برق در بهره‌برداری از موتور

تابلو برق یکی از اصلی‌ترین اجزای یک سیستم محرکه صنعتی است و نقش آن تنها روشن و خاموش کردن موتور نیست؛ بلکه وظیفه کنترل، حفاظت و مدیریت عملکرد موتور را در شرایط مختلف بر عهده دارد. وجود تابلو برق استاندارد باعث می‌شود موتور با بهترین راندمان کار کند و از آسیب‌های احتمالی دور بماند.

 کنترل دقیق عملکرد موتور 

تابلو برق شرایطی ایجاد می‌کند تا موتور با راه‌اندازی نرم، توقف کنترل‌شده و تنظیم سرعت مناسب کار کند. تجهیزاتی مانند سافت‌استارتر، اینورتر یا کنتاکتور درون تابلو باعث می‌شوند موتور بدون شوک جریان راه‌اندازی شود و طول عمر آن افزایش یابد.

 حفاظت در برابر خطاها 

یکی از مهم‌ترین وظایف تابلو برق، حفاظت موتور در برابر مشکلاتی مثل اضافه‌بار، اتصال کوتاه، نوسان ولتاژ، گیرپاژ و افزایش دما است. رله حرارتی، فیوز، کلید محافظ و رله‌های حفاظتی در تابلو نصب می‌شوند تا پیش از آسیب‌دیدن سیم‌پیچ یا قطعات مکانیکی، موتور را از مدار خارج کنند.

 مدیریت انرژی و کاهش هزینه‌ها 

تابلو برق با کنترل هوشمند جریان و جلوگیری از مصرف غیرضروری، کمک می‌کند موتور با بهره‌وری بیشتر و تلفات کمتر کار کند.

افزایش عمر مفید موتور 

کنترل مناسب جریان راه‌اندازی، جلوگیری از اضافه‌بار و حذف ضربه‌های الکتریکی و مکانیکی باعث می‌شود موتور کمتر داغ کند، کمتر استهلاک داشته باشد و عمر کاری آن چند برابر شود.

 امکان مانیتورینگ و پایش وضعیت 

تابلو برق اطلاعات دقیقی از شرایط کاری موتور مانند جریان، ولتاژ، دما و وضعیت عملکرد ارائه می‌دهد. این قابلیت به اپراتور کمک می‌کند پیش از وقوع مشکل، اقدامات لازم انجام شود و از توقف ناگهانی خطوط تولید جلوگیری گردد.

جهت مشاوره خرید و استعلام قیمت، نصب و راه اندازی، راهنمایی، گارانتی و مشخصات فنی تجهیزات تابلو برق از جمله کلید فشار ضعیف با کارشناسان دیزل صنعت تماس بگیرید. (۳۳۳۵۹۸۱۸ – ۰۴۱ )